Gıda zehirlenmesinin belirtileri ve tedavisi

0
247

Gıda zehirlenmesibozulmuş ya da mikrop bulaşmış yiyecekler yediğinizde metabolizmamızın ağır şekilde etkilenmesi sonucunda oluşan ciddi bir sağlık sorunudur. Aynı zamanda gıda kaynaklı hastalık olarak da tanımlanır; bakteriler, virüsler, parazitler ve bunların toksinleri, gıda zehirlenmesinin en yaygın nedenleridir. En önemli belirtileri arasında, kusma, ishal, karın ağrısı, baş dönmesi, bulantı ve kramplar bulunur. Eğer bu belirtilere; ateş, dışkıda kan, sıvı kaybı eşlik ediyor ise veya birkaç gün sonra kişide düzelme olmuyor ise mutlaka tıbbi yardım alınması ve bir acil servise gidilmesi gerekir.Gıda zehirlenmesinde en etkili tedavi bol sıvı alımıdır. Çoğu gıda zehirlenmesi vakası kendi kendine iyileşir. Gıda zehirlenmesini önlemek için yiyecek hazırlama alanlarınızın ve ellerinizin temiz olması, ve yemeği uygun koşullarda pişirmeniz önemlidir.

1. Gıda zehirlenmesi nedir?

 

Gıda zehirlenmesi, toksin, kimyasal veya bakteri, virüs veya parazit içeren gıdaların tüketilmesi sonucunda oluşan ve çok ciddi sağlık riskleri yaratabilen bir hastalık durumudur. Mikroplar veya bunların toksinleri, herhangi bir işlem veya üretim noktasında gıdaları kirletebilir. Evde iyi temizlenmeyen ya da eksik pişirilen gıdalar da zehirlenmeye neden olabilir. Gıda kaynaklı hastalıkların çoğu, kısa sürelidir ve kendiliğinde düzelme özelliğine sahiptir. Ancak bazı ciddi vakalarda fazla sıvı kaybı, böbrek rahatsızlıkları ve daha ciddi riskler olabilir.

Gıda zehirlenmesi belirtileri

  • Kusma
  • İshal
  • Mide bulantısı
  • Karın krampları
  • İştah kaybı
  • Hafif ateş
  • Halsizlik
  • Baş ağrısı

Gıda zehirlenmesi belirtileri ve ortaya çıkma süresi, enfeksiyon kaynağına bağlı olarak değişebilir. Bazı zehirlenmeler 1 saat içerisinde kendini gösterirken bazıları 20 gün belirti vermeyebilir.

2. Zehirlenme durumunda ne zaman doktora gitmeliyim?

Potansiyel olarak hayatı tehdit eden gıda zehirlenmesinin belirtileri arasında şunlar bulunur, bu belirtilerden herhangi biriyle karşılaşırsanız, derhal doktorunuza başvurmalısınız:

  • Üç günden fazla zamandır devam eden ishal
  • 38,5 C°’den yüksek ateş
  • Görme ve konuşma zorluğu
  • Ağız kuruluğu ve az idrara çıkma gibi ciddi sıvı kaybı (dehidratasyon) belirtileri
  • Kanlı ishal

Gıda zehirlenmesi neden olur?

Çoğu gıda zehirlenmesi aşağıdaki üç ana nedenden biri sebebiyle oluşur:

Bakteriler

Bakteriler gıda zehirlenmesinin en yaygın nedenidir. Tehlikeli bakteriler denildiğinde genelde E. coli, Listeria ve Salmonella gibi isimler akla gelir. Ciddi gıda zehirlenmesi vakalarında en sık görülen bakteri Salmonella‘dır. Çiğ veya kontamine et, kümes hayvanları eti, süt veya yumurta sarısında bulunur. Campylobacter ve C. botulinum, daha az bilinen ve potansiyel olarak öldürücü bakterilerdir.

Campylobacterhayvan dışkısı temas etmiş et, pastörize edilmemiş süt ve kirlenmiş suda bulunurC. botulinum ise konserve edilmiş gıda ürünleri, tütsülenmiş veya tuzlanmış balıklar, alüminyum folyoda pişirilen patatesler ve sıcakta tutulan yiyeceklerde görülür.

3. Parazitler

Parazitler, gıda zehirlenmesine bakteriler kadar yaygın sebep olmazlar. Ancak gıda yoluyla yayılan parazitler yine de çok tehlikelidir. Toksoplazma, gıda zehirlenmesi vakalarında en sık görülen parazittir. Genellikle kedilerin tuvalet kumu kutularında bulunur. Parazitler sindirim sisteminizde yıllarca fark edilmeden yaşayabilirler. Bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler ve hamile kadınlar, parazitlerin bağırsaklarına yerleşmeleri durumunda çok ciddi sorunlar yaşayabilirler.

Virüsler

Gıda zehirlenmesine bir virüs de neden olabilir. Norwalk virüsü olarak da bilinen norovirüs, her yıl 19 milyondan fazla gıda zehirlenmesine neden olur. Nadir durumlarda ölümcül olabilir. Sapovirüs, rotavirüs ve astrovirüs benzer belirtilerle görülürler, ancak daha az yaygındırlar. Hepatit A virüsü gıda yoluyla bulaşabilen ve ciddi sağlık sorunlarına neden olabilen bir virüstür. Bu virüsler çoğunlukla çiğ, hazır tüketilen ürünlerde ve kirlenmiş sudan gelen kabuklu deniz ürünlerinde bulunur.

4.

Doktor enfeksiyon türünü teşhis edebilmek için belirtilerin başladığı zamanı ve ne kadar sürdüğünü sorar. Ardından hastanın alışık olmadığı türden gıdalar alıp almadığını öğrenmek için seyahat edip etmediğini sorabilir. Fizik muayenede hastanın kan basıncı, nabız sayısı ve vücut sıcaklığına bakılır.

Kusma ve ishalden başka semptom yoksa genellikle rutin kan testleri yapılmaz. Vücudunda ciddi oranda sıvı kaybı (dehidrasyon) olan hastalarda sağlık uzmanı kandaki elektrolit seviyelerini ve böbrek fonksiyonlarını kontrol etmek isteyebilir. Hemolitik üremik sendromla ilgili endişeler varsa, kırmızı kan hücrelerini, beyaz kan hücrelerini ve trombosit sayısını kontrol etmek için tam kan sayımı (hemogram, CBC) istenebilir. Hepatithakkında endişe varsa, karaciğer fonksiyon testleri istenebilir.

Bir bakterinin ya da bir parazitin neden olduğu enfeksiyonla ilgili endişeler varsa veya hastada kanlı ishal görülüyorsa dışkı örneği almak yararlı olabilir.

Gıda zehirlenmesinde ilk yardım ve evde tedavi

Eğer gıda zehirlenmesinin deniz mahsullerinden veya yabani mantarlardan olabileceğini düşünüyorsanız ve kişi ciddi oranda susuz kalmışsa mutlaka 112 acil servisi arayın!

5. Mide bulantısı ve kusmayı kontrol altına alın

  • Kusma sona erene kadar katı gıdalardan uzak durun.
  • Sonra tuzlu kraker, muz, pirinç veya ekmekgibi hafif ve yumuşak yiyecekler yiyin.
  • Azar azar sıvı almakda kusmayı önlemeye yardımcı olabilir.
  • Kızartılmış, yağlı, baharatlıveya tatlı yiyecekler yemeyin.
  • Doktorunuza sormadan anti-bulantıveya ishal karşıtı ilaç kullanmayın. Yan etkileri olabilir ve bazı ilaçlar ishali daha da kötüleştirebilir. Eğer dehidrate olma (sıvı kaybı) riski altındaysanız, doktorunuz size bulantı karşıtı ilaç

Dehidrasyonu önleyin (su kaybı)

  • Küçük yudumlarla başlayarak ve giderek daha fazla içerek,temiz sıvı tüketin.
  • Eğer kusma ve ishal 24 saatten fazla sürerse, oral rehidrasyon solüsyonuiçilebilir.

Doktor ne zaman çağırılır?

Eğer yaşlı ya da gebeyseniz, üç günden fazla zamandır ishal devam ediyorsa, 38,5 C°’den yüksek ateş, ciddi dehidrasyon, görme-konuşma zorluğu ve kanlı ishal varsa mutlaka doktor yardımı almanız gerekir.

Gıda zehirlenmesine bitkisel tedavi

Elma sirkesi

Elma sirkesinin antibakteriyel özellikleri, E. coli gibi gıda kaynaklı bakterilere karşı çok etkilidir ve aynı zamanda, gıda zehirlenmesi sonrasında vücudunuzu stabilize etmede yardımcı olabilecek zengin bir mineral ve enzim kaynağıdır. Bir bardak ılık suya bir veya iki yemek kaşığı elma sirkesi ekleyin. İyice karıştırın ve hemen tüketin. Bunu günde 2 – 3 kez içmelisiniz

Kekik yağı

Kekik yağı, gıda zehirlenmesinin tedavisinde harikalar yaratabilir. İçerdiği Karmacrol ve timol sayesinde sahip olduğu antimikrobiyal özelliği ile gıda zehirlenmesinden sorumlu patojenleri ortadan kaldırabilir. Bir bardak suya bir damla kekik yağı ekleyin ve iyice karıştırıp için. Bu karışımı belirtilerde iyileşme görene kadar günde 1 -2 kez içmelisiniz.

Ballı zencefil

Zencefil çeşitli rahatsızlıklar için yaygın olarak kullanılan bir ilaçtır. Antimikrobiyalözelliklere sahip olan ve gıda kaynaklı patojenlerle savaşmaya yardımcı olan gingerol adı verilen bir bileşik içerir. Ayrıca balın, iyileşmenizi hızlandırabilecek antimikrobiyalözellikleri ile birlikte zencefil ve bal gıda kaynaklı hastalıkların olağan semptomları olan mide bulantısı ve kusmaya iyi gelir. Bir bardak suya 2-3 cm büyüklüğünde zencefil ekleyin ve kaynatın. 5 dakika pişirin ve süzün. Biraz soğuyunca çaya bal ekleyin ve için. Ayrıca birkaç damla zencefil suyunu balla karıştırıp tüketebilirsiniz. Hızlıca iyileşmek istiyorsanız küçük zencefil parçalarını da çiğneyebilirsiniz.

Sarımsak

Sarımsak, gıda kaynaklı patojenleri yok etmeye yardımcı olabilecek güçlü antibakteriyelantiviral ve antifungal özelliklere sahiptir. Aynı zamanda ishal ve mide ağrısını rahatlatabilir. En az günde 1 kez olmak koşuluyla 2-3 diş sarımsağı ciğneyebilirsiniz ya da sarımsağı balla karıştırarak tüketebilirsiniz.

Greyfurt çekirdeği ekstresi

Greyfurt çekirdeği ekstresi antimikrobiyal ve antioksidan özelliklere sahiptir. Bu özellikler gıda zehirlenmesinden sorumlu patojenlerle savaşır ve daha hızlı iyileşmenize yardımcı olur. Bir bardak suya 8-10 damla greyfurt çekirdeği ekstresi ekleyin, iyice karıştırın ve günlük olarak tüketin. Bu karışımı 3-5 gün içmelisiniz.

Limon suyu

Limon suyu, zengin bir antioksidandır. Gıda zehirlenmesine neden olan bakteriyel patojenlerle savaşmaya yardımcı olabilecek olağanüstü bakterisit aktiviteler sergiler. Limon suyu ayrıca sindirime ve daha hızlı iyileşmenize yardımcı olur. 1 bardak suyu yarım limon suyuyla karıştırın. Lezzet için biraz bal ekleyin ve günde 2-3 kez içebilirsiniz.

Ballı fesleğen

Fesleğen, gıda kaynaklı patojenleri mükemmel antimikrobiyal özellikleriyle öldürdüğü bilinen bir başka bitkidir. Ayrıca midenizi sakinleştirerek gıda zehirlenmesi ile ilişkili semptomları azaltabilirBir miktar fesleğen yaprağını ezin ve suyunu çıkarın. Bir çay kaşığı bal ile bir çay kaşığı fesleğen suyunu karıştırın ve hemen tüketin. Alternatif olarak, bir bardak suya bir damla fesleğen yağı ekleyip günde 3-4 kez içebilirsiniz.

C vitamini

C vitamini antioksidandır ve vücudunuzdaki bakterileri ve toksinleri ortadan kaldırmaya yardımcı olur. Bu özelliğiyle, gıda zehirlenmesi belirtilerini hafifletecektir. 1000 mg C vitamini takviyesi alabilirsiniz. İlk tedaviden sonra semptomlarınız düzelmezse, günde 3 ila 4 kez devam edebilirsiniz. Ek takviye almak istemiyorsanız C vitamini açısından zengin yiyecekler tüketebilirsiniz.

Muz

Muz lif ve potasyum açısından zengindir. Vücudunuzda kaybettiğiniz potasyumu telafi ederek size tekrar enerji verir ve gıda zehirlenmesinin semptomlarını hafifletmeye yardımcı olur. Her gün bir muz yiyin ayrıca sütle karıştırıp günlük olarak tüketebilirsiniz.

6. Gıda zehirlenmesinden nasıl korunuruz?

  • Ellerinizi özellikleçiğ ete dokunduktan sonra, yemek pişirmeden ve yiyecekleri temizlemeden önce mutlaka yıkayın.
  • Çiğ et, kümes hayvanları, balık veya yumurtaile temas eden bulaşıkları temizleyin.
  • Pişirirken birtermometre kullanın. Sığır eti en az 71 °C, kümes hayvanları en az 73.8 °C ve balık en az 62.7 °C’de pişmeli.
  • Pişirilmiş etleri veya balıkları, kap tamamen yıkanmadıkça çiğ olarak koyduğunuz kaplara tekrar koymayın.
  • Çabuk bozulan yiyecekleri veya yemek artıkları 2 saat içinde takrar buzdolabına koyun. Buzdolabını yaklaşık 4.4 °C’de ve dondurucunuzu da -18 °C altında tutun.
  • Buzdolabında 1 ya da 2 günden uzun süre beklemiş çiğ et, kümes hayvanı veya balığı pişirip yemeyin.
  • Dondurulmuş gıdaları son tüketim tarihinden önce tüketin.
  • Günü geçmiş, kutusu yırtılmış, eğer konserveyse kutusu şişmiş ya da delinmişgıdaları kullanmayın.
  • Alışılmadık bir kokusu veya bozuk bir tadı olan gıdaları yemeyin.
  • Arıtılmamışya da klorlanmamış akarsulardan veya kuyulardan su içmeyin.
  • Eğer küçük çocuklarla ilgileniyorsanız, ellerinizi sık sık yıkayın ve bebek bezlerini, diğer yüzeylere veya insanlara temas etmeyecek şekilde dikkatle atın.
  • Evde konserve yiyecek yapıyorsanız, botulizmi önlemek için uygun konserve tekniklerini uyguladığınızdan emin olun.
  • Balı 1 yaşın altındaki çocuklara vermeyin.
  • Yabani mantar
  • Temizliğinden emin olmadığınız yerlerde seyahat ederken, sadece sıcak, taze ve pişirilmiş yiyecekler yiyin. Sadece kaynamış su için. Çiğ sebze veya soyulmamış meyve yemeyin.
  • Kırmızı gelgitlere maruz kalan kabuklu deniz mahsulleri
  • Hamileyseniz veya bağışıklık sisteminiz zayıfsayumuşak peynir
  • Başka insanlar da sizi hasta eden yiyeceklerden yiyebilir, onları haberdar edin. Bir marketten aldığınız veya bir restoranda yediğiniz gıdaların sizi hasta ettiğini düşünüyorsanız, mağazaya ve yerel sağlık bölümüne bildirin.
  • Kaynak: Medical Akademi